Η βιομηχανική ιστορία της Καλαμάτας είναι πολύ μεγάλη και αυτό αποδεικνύεται τόσο από τα διασωζόμενα παλιά εργοστάσια και παραδοσιακές επιχειρήσεις που προδίδουν τον σπουδαίο πρωτογενή χαρακτήρα που είχε παλαιότερα η πόλη, όσο και από αναφορές σε μεγάλα εργοστάσια της πόλης ήδη από τις αρχές του 19ου. Ένα από αυτά ήταν και το εργοστάσιο της εταιρείας Οίνων και Οινοπνευμάτων “Ζαν και Ρως” στην Καλαμάτα που πλέον δεν υπάρχει!

Το εργοστάσιο “Ζαν και Ρως” ιδρύθηκε το 1895, από τον Κωνσταντινοπολίτη Αριστόβουλο Ζάννο και τον Γάλλο, Emmanuel Roche. Η έκταση του ήταν τεράστια, καθώς καταλάμβανε μέρος της Αριστομένους μέχρι τη Φαρών και από τη Λέσχη Αξιωματικών μέχρι τη Σχολή Παπαφλέσσα.

Η δυναμική που ανέπτυξε ήταν μεγάλη ενώ έπαιξε σημαντικό ρόλο στην οικονομία του τόπου, το ίδιο και η εξαγωγική του δραστηριότητα. Γεγονός που αύξησε και τον αριθμό των εργατών, οι οποίοι έφτασαν τους 200. Το “Ζαν και Ρως” εξήγαγε συμπυκνωμένα κρασιά, κυρίως στη Γαλλία, και ωφελήθηκε πολύ από μία περίοδο ξηρασίας που κατέστρεψε πολλούς γαλλικούς αμπελώνες.

Οι ιδρυτές του εργοστασίου

Ο Αριστόβουλος Ζάννος (1856-1943) ήταν Κωνσταντινοπολίτης, σπούδασε χημικός στην École Nationale d’Agriculture de Montpellier. Στη Γαλλία, γνωρίστηκε με τον επίσης χημικό, γάλλο, Emmanuel Roche (1861-1931). Η φιλία των δύο ανδρών, πριν εξελιχθεί σε εμπορική συνεργασία, είχε γίνει και συγγένεια, καθώς ο Ζάννος παντρεύτηκε την αδερφή του Ρως, Αλίς και έκανε μαζί της επτά παιδιά.

Στη δημιουργία του εργοστασίου “Ζαν και Ρως” στην πόλη μας έπαιξε μεγάλο ρόλο ο συμπατριώτης μας Γιώργος Κυριακός (1862–1954), ο οποίος σπούδασε στη Γεωπονική Σχολή του Montpellier και είχε ειδικευτεί χημικός οινολόγος. Αυτός πρωτοστάτησε στην ίδρυση του εργοστασίου “οίνων και οινοπνευμάτων” και το διηύθυνε μέχρι το 1905.

Η μεγάλη πυρκαγιά του 1918 και η ανέγερση του Ιερού Ναού της Αγίας Βαρβάρας

Στις 4 Δεκεμβρίου του 1918, ανήμερα της εορτής της Αγίας Βαρβάρας, το εργοστάσιο έπιασε φωτιά, η οποία επεκτάθηκε πολύ επικίνδυνα και σβήστηκε μετά από μεγάλη προσπάθεια. Οι ζημιές ήταν μεγάλες και ο τότε Διευθυντής του εργοστασίου Κωνσταντίνος Παγκάρας, ο οποίος δεν ήταν Καλαματιανός, πρότεινε τη δημιουργία του Ιερού Ναού της Αγίας Βαρβάρας στο χώρο του εργοστασίου, τον οποίο ανήγειραν ως τάμα προς την Αγία για την κατάσβεση της πυρκαγιάς.

Ο Διευθυντής του εργοστασίου ανέλαβε τα έξοδα για την ανέγερση του Ιερού ναού, ενώ πρώτος αυτός κατέθεσε το ποσό των 1.000 δραχμών στο ταμείο που είχε δημιουργηθεί για να γίνει ο ναός. Ακολούθησαν προσφορές και από το υπόλοιπο εργατικό προσωπικό όπως επίσης και από πολλούς Καλαματιανούς. Τα εγκαίνια του Ιερού Ναού πραγματοποιήθηκαν την Κυριακή 12 Μαΐου 1919, από τον τότε Αρχιεπίσκοπο Δημητριάδος Γερμανό Μαυρομμάτη.

Αξίζει να σημειωθεί ότι, ο Κωνσταντίνος Παγκάρας δημιούργησε και ταμείο αρωγής εργατών, το οποίο προίκιζε με λαχνό κάθε χρόνο στην εορτή της Αγίας Βαρβάρας. δύο κοπέλες από το προσωπικό του εργοστασίου.

Το τέλος του εργοστασίου “Ζαν και Ρως”

Το εργοστάσιο μετά από χρόνια πουλήθηκε στην οικογένεια Μποδοσάκη ενώ την περίοδο της Κατοχής έκλεισε. Το μοιραίο γι’ αυτό τέλος ήρθε το 1958, οπότε οι κληρονόμοι αποφάσισαν να πουληθεί η έκταση σε άρτια οικόπεδα. Το τεράστιο οικόπεδο κατατμήθηκε και πουλήθηκε στους Καλαματιανούς. Στη θέση του έγιναν μεγάλες πολυκατοικίες και το γνωστό μας σε όλους κολυμβητήριο.

Ο Ιερός Ναός της Αγίας Βαρβάρας

Μπορέι το εργοστάσιο να κατασράφηκε, ωστόσο στο σημείο παρέμεινε το μικρό εκκλησάκι της Αγίας Βαρβάρας, στη συμβολή των οδών Κανάρη & Ευριπίδου, το οποίο εξακολουθεί να εκκλησιάζει τους ενορίτες της περιοχής, όπως και παλιότερα τους εργάτες του εργοστασίου “Ζαν και Ρως”.

Μετά τους καταστροφικούς σεισμούς του 1986 ο Ιερός Ναός της Αγίας καταπλακώνεται από την διπλανή πολυκατοικία και γκρεμίζεται σχεδόν ολοσχερώς. Η αγάπη όμως των πιστών ανήγειρε εκ θεμελίων το μικρό αυτό παρεκκλήσι. Τέλος, από το 2010 ο Ναός της Αγίας Βαρβάρας καθιερώθηκε ως προσκυνηματικός και λειτουργεί κανονικά.

Πληροφορίες και υλικό αντλήθηκαν από τα Γενικά Αρχεία του Κράτους.

Δείτε επίσης:

Elladiko