Η πειρατεία σαν φαινόμενο έχει τις ρίζες της στην αρχαιότητα, και ειδικά η Μεσόγειος Θάλασσα υπήρξε ο πρώτος ευρύς γεωγραφικός χώρος που η πειρατεία απέκτησε μαζικά χαρακτηριστικά. Μεγάλη έξαρση όμως γνώρισε και στα ελληνικά πελάγη μετά την αρχή της παρακμής του βυζαντινού κράτους τον 11ο-12ο αιώνα.

Πειρατές από κάθε τόπο και θρησκεία, Μπαρμπαρέζοι, Μουσουλμάνοι, Αλγερινοί, Λατίνοι και αργότερα και Ελληνες, κυρίως Μανιάτες και Ιόνιοι, ληστεύουν, κουρσεύουν αλλά και διοικούν σαν πραγματικοί ηγεμόνες ολόκληρες περιοχές.

Από τον 16ο αιώνα και μετά, η πειρατεία στα παράλια της Πελοποννήσου γνώρισε μεγάλη ακμή, καθώς ήταν ένας τρόπος κερδοφορίας και ελέγχου των θαλάσσιων οδών, οι πειρατές έβγαιναν με τα σκάφη τους και ρήμαζαν όσα εμπορικά καράβια περνούσαν από την περιοχή τους, αδιαφορώντας για την εθνικότητα τους.

Με την ίδρυση του νέου ελληνικού κράτους, ο Ιωάννης Καποδίστριας πάταξε την πειρατεία στην περιοχή.

Το νησί “Πρώτη” και η σχέση του με τους πειρατές

Ένας από τους πιο φημισμένους Μανιάτες πειρατές ήταν και ο Κατούλιας. Έχοντας τη νήσο Πρώτη ως ορμητήριο, τρομοκρατούσε και λυμαινόταν όλη την δυτική ακτή της Μεσσηνίας και όχι μόνο. Στο πίσω μέρος της Πρώτης υπάρχει ακόμα το “αυλάκι του Κατούλια”, μια μεγάλη εσοχή στους βράχους όπου ο πειρατής έκρυβε το πλοίο του για να μην φαίνεται από τη θάλασσα και να μπορεί να αιφνιδιάζει τα άλλα πλοία.

Στα χρόνια της ακμής της πειρατείας, την Πρώτη είχε σαν ορμητήριο του ο Μανιάτης κουρσάρος Κατούλιας και σ’ αυτή το θωρηκτό “Σπέτσαι” προσορμίστηκε στα 1899, για να σωθεί από την τρικυμία που μαινόταν στο Ιόνιο.

Η δράση των πειρατών ήταν που ανάγκασε τους κατοίκους των παραθαλάσσιων οικισμών της να μεταφερθούν στα ηπειρωτικά και να ιδρύσουν την πόλη των Γαργαλιάνων σε ένα ορεινό πλάτωμα που δεν φαινόταν από τη θάλασσα αλλά λειτουργούσε και ως φυσικό παρατηρητήριο.

Πολλοί μύθοι συνοδεύουν τον πειρατή Κατούλια, ενώ κάποιοι αναφέρουν πως υπάρχει ακόμα ο θησαυρός του κρυμμένος κάπου στο ορμητήριό του, την Πρώτη.

H Πρώτη είναι ένα πανέμορφο μικρό νησί ακριβώς απέναντι από την Μαραθόπολη Μεσσηνίας. Απέχει μόλις ένα μίλι από την ακτή και είναι άνυδρο και ακατοίκητο. Ωστόσο, είναι ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον μέρος με ιστορία που ξεκινάει από πολύ παλιά.

Το όνομα του νησιού αυτού οφείλεται στον θαλασσινό θεό Πρωτέα, γιό του Ποσειδώνα. Γι’αυτό και το νησί μοιάζει με κροκόδειλο: λόγω του θυμού του, ο θεός Πρωτέας έπαιρνε μορφή άγριου ζώου και γινόταν νησί – Νήσις Πρωτεύς.

Στα χρόνια της ακμής της πειρατείας, την Πρώτη είχε σαν ορμητήριό του ο Κεφαλλονίτης κουρσάρος Κατούλιας, με πλήρωμα από την Μάνη – το Αυλάκι του Κατούλια.

Στην θέση “Γραμμένο” είναι χαραγμένες περίπου 30 σκαλιστές επιγραφές μετακλασικής, ρωμαϊκής και Βυζαντινής εποχής. Κάποιες επιγραφές εκφράζουν ευχές των, κατά διαφόρων εποχών, ναυτιλλομένων που καταφεύγανε με τα καράβια τους στον ορμίσκο του νησιού για να σωθούν από την τρικυμία και εύχονταν στους θεούς να τους χαρίσουν εύπλοια κατά το υπόλοιπο ταξίδι τους. Κάποιες άλλες επιγραφές εκφράζουν προειδοποιήσεις για τους πειρατές…

“Όποιος νύχτα κοιμηθεί στα στενά της Πρώτης, αν δεν αγρυπνεί θα γίνει λάφυρο των ληστών της Μπαρμπαριάς.”

Δείτε επίσης:

Ελλαδικό