Κάθε φορά που γίνεται λόγος σε κάποιο αφιέρωμα ή σε κάποια συζήτηση για πασχαλινά έθιμα ανά περιοχές, η Καλαμάτα είναι πάντα μέσα. Και πως θα μπορούσε να λείπει, άλλωστε, όταν ο σαϊτοπόλεμος είναι ένα από τα πιο γνωστά έθιμα σε όλη την Ελλάδα!

Ο σαϊτοπόλεμος, που αναβιώνει κάθε Κυριακή του Πάσχα, είναι ένα από τα πιο παλιά πασχαλινά έθιμα στην Καλαμάτα και στη Μεσσηνία, έχοντας τις απαρχές του στην επανάσταση του 1821.

Με αφορμή το έθιμο αυτό που θα πραγματοποιηθεί για ακόμη μία φορά την Κυριακή του Πάσχα, μιλήσαμε και… φωτογραφήσαμε ένα από τα “μπουλούκια” της περιοχής, με ιστορία από το 1969, το Κούγκι.

saites-kougki (26)

Το Κούγκι είναι ένα από τα 9 “μπουλούκια” που θα πάρουν μέρος φέτος στον σαϊτοπόλεμο, ενώ σε παλαιότερα έτη υπήρχαν έως και 25 “μπουλούκια”.

saites-kougki (32)

Στο εν λόγω “μπουλούκι” συμμετέχουν άτομα όλων των ηλικιών από 17 χρονών έως και 71, συγκεκριμένα. Παλαιότερα συμμετείχε η “Μπουμπουλίνα”, μία γυναίκα σαϊτολόγος, η οποία πλέον έχει αποσυρθεί λόγω ηλικίας. Ωστόσο, θα βρούμε σε αυτό ένα νεαρό κορίτσι γύρω στα 20.

saites-kougki (21)

saites-kougki (11)

Η βράβευση των “μπουλουκιών” έχει σταματήσει ήδη από τα τέλη της δεκαετίας του ’60 μετά από πρωτοβουλία των καπετανέων των ίδιων των “μπουλουκιών”, καθότι δημιουργούσε, όπως αναφέρουν, αντιπαλότητα στα “μπουλούκια”, η οποία δεν εξυπηρετούσε το έθιμο.

saites-kougki (28)

Είναι σημαντικό να αναφερθεί, ότι η ρίψη της σαΐτας έχει κάποιες τεχνικές οι οποίες προφυλάσσουν τον σαϊτολόγο από τους τραυματισμούς, ωστόσο κάποιου είδους τραυματισμοί είναι αναπόφευκτοι, όπως το κάψιμο στα χέρια για παράδειγμα. Παρ’ όλα αυτά, θεωρείται μικρότερης επικινδυνότητας από τη ρίψη βαρελότων και εκρηκτικών. Ο τελευταίος μεγάλος τραυματισμός έγινε στις αρχές του ’70.

saites-kougki (23)

Ο πρώτος κανόνας για έναν σαϊτολόγο είναι να μάθει ότι δεν πρέπει να αφήσει τη σαΐτα να φύγει από τα χέρια του υπό καμία συνθήκη.

saites-kougki (18)

Το έθιμο κρατάει επί τουρκοκρατίας, όπου οι Μανιάτες γέμιζαν τα καλάμια με μπαρούτι και τα πετούσαν ενάντια στους έφιππους Τούρκους, με σκοπό να τρομάξουν τα άλογα και κατόπιν να επιτεθούν στους εχθρούς!

saites-kougki (29)

Οι σαϊτολόγοι καλούν όλο τον κόσμο να αγκαλιάσει αυτό το έθιμο και να συμμετάσχει σε αυτό. Όλες οι ηλικίες και όλα τα φύλα είναι ευπρόσδεκτα να έρθουν πιο κοντά στο έθιμο της σαΐτας.

saites-kougki (27)

saites-kougki (15)

Λίγα λόγια για το έθιμο… 

Σύμφωνα με την παράδοση, οι Μεσσήνιοι χρησιμοποίησαν τις σαΐτες για να σταματήσουν την επιδρομή του ιππικού των Τούρκων. Ο δυνατός θόρυβος που προκλήθηκε από αυτές, τρόμαξε τα άλογα, τα οποία έριξαν τους αναβάτες και άρχισαν να τρέχουν τρομαγμένα. Αυτή η νίκη ήταν το εναρκτήριο λάκτισμα για τη νικηφόρο πορεία των αγωνιστών.

Κάθε χρόνο, λοιπόν, μετά την Καθαρά Δευτέρα διάφορες ομάδες που αποκαλούνται “Μπουλούκια” αρχίζουν την προετοιμασία τους. Τα πρώτα μπουλούκια δημιουργήθηκαν το 1920 με 1930 και συνήθως απαρτίζονται από δέκα περίπου άτομα .

Κάθε ένα “μπουλούκι” για να κατασκευάσει εκατό με εκατόν είκοσι σαΐτες, όπως συνηθίζεται, χρειάζονται εκατό κιλά μπαρούτι. Ετοιμάζουν τα χαρμάνια και γεμίζουν τους χαρτονένιους σωλήνες που θα σκάσουν την Κυριακή του Πάσχα. Οι σαϊτολόγοι αντιμετωπίζουν με ιδιαίτερο πάθος και ενθουσιασμό το συγκεκριμένο έθιμο και περιμένουν το σύνθημα για να αρχίσουν την εκτόξευση.

saites-kougki (1)  saites-kougki (33)  saites-kougki (31)

saites-kougki (30)

saites-kougki (25)

saites-kougki (24)  saites-kougki (22)  saites-kougki (20)

saites-kougki (19)      saites-kougki (13)

saites-kougki (12)  saites-kougki (10)

saites-kougki (9)

saites-kougki (8)

saites-kougki (7)

saites-kougki (6)

saites-kougki (5)

saites-kougki (4)

saites-kougki (3)

saites-kougki (2)

Φωτογραφίες: Κάλλι Κολόζη

Elladiko