Όταν οι άνθρωποι μιας οικογένειας βρίσκονται σε διαφορετικές πόλεις, η φροντίδα χρειάζεται κάτι περισσότερο από ένα καθημερινό «είσαι καλά;».
Το τηλέφωνο χτυπά το βράδυ. «Όλα καλά; Έφαγες; Χρειάζεσαι τίποτα;» Η συνομιλία κρατά δύο λεπτά και η επόμενη μέρα ξεκινά κανονικά. Σε πολλές οικογένειες, το ερώτημα δεν είναι αν υπάρχει αγάπη ή ενδιαφέρον. Είναι πώς μετατρέπεται αυτή η έγνοια σε ουσιαστική παρουσία όταν γονείς, παιδιά και αδέλφια δεν κατοικούν πια στην ίδια περιοχή.
Από τη Μεσσηνία έως τα μεγάλα αστικά κέντρα, οι επαγγελματικές υποχρεώσεις και οι προσωπικές επιλογές μπορούν να κρατούν τις γενιές σε διαφορετικές πόλεις. Η απόσταση από μόνη της δεν καταστρέφει τις σχέσεις. Χρειάζεται όμως νέες συνήθειες, συνεννόηση και πραγματικό χώρο για τον άλλον.
Μοναξιά και απομόνωση δεν είναι το ίδιο
Κάποιος μπορεί να ζει μόνος και να αισθάνεται καλά συνδεδεμένος με φίλους, συγγενείς και γείτονες. Κάποιος άλλος μπορεί να συναντά πολλούς ανθρώπους μέσα στην εβδομάδα και παρ’ όλα αυτά να αισθάνεται μοναξιά. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας κάνει αυτή τη διάκριση: η κοινωνική απομόνωση αφορά την περιορισμένη επαφή, ενώ η μοναξιά το υποκειμενικό αίσθημα ότι οι σχέσεις μας δεν ανταποκρίνονται σε όσα χρειαζόμαστε.
Σύμφωνα με την έκθεση της Επιτροπής Κοινωνικής Σύνδεσης του ΠΟΥ, που δημοσιεύθηκε το 2025, περίπου ένας στους έξι ανθρώπους παγκοσμίως αναφέρει ότι βιώνει μοναξιά. Η εκτίμηση δεν αφορά ειδικά τη Μεσσηνία ή μόνο τους ηλικιωμένους. Υπογραμμίζει, ωστόσο, ότι το ζήτημα δεν είναι μια σπάνια προσωπική δυσκολία.
Το σταθερό ραντεβού είναι πιο χρήσιμο από το αόριστο «θα μιλάμε»
Όταν κάθε επικοινωνία γίνεται βιαστικά, συνήθως περιορίζεται στα πρακτικά: φάρμακα, λογαριασμούς, ραντεβού. Η σχέση όμως χρειάζεται και κουβέντα χωρίς επείγοντα σκοπό. Ένα σταθερό τηλεφώνημα κάθε Κυριακή, μια βιντεοκλήση όταν το επιθυμούν και οι δύο πλευρές ή μια
κοινή συνήθεια —όπως το να μιλούν για ένα βιβλίο ή μια συνταγή— μπορεί να δημιουργήσει χώρο για πραγματική επαφή.
Δεν χρειάζεται να βγει πρόγραμμα που θα μοιάζει με υποχρέωση. Αρκεί η συνέπεια. Για έναν άνθρωπο που περιμένει να μοιραστεί τα νέα του, η προβλεψιμότητα της επικοινωνίας μπορεί να σημαίνει περισσότερο από ένα μεγάλο, σπάνιο τηλεφώνημα.
Η τεχνολογία βοηθά, αλλά δεν αντικαθιστά τα πρόσωπα
Ένα κινητό με βιντεοκλήση, οι φωτογραφίες των εγγονιών ή μια κοινή οικογενειακή συνομιλία μπορεί να μειώσουν την απόσταση. Δεν είναι όμως λύση για όλους. Κάποιοι μεγαλύτεροι άνθρωποι δεν αισθάνονται άνετα με εφαρμογές, άλλοι δυσκολεύονται με μικρές οθόνες ή περίπλοκες ειδοποιήσεις.
Αυτό δεν πρέπει να μετατρέπεται σε πίεση να μάθουν «για το καλό τους» κάτι που δεν θέλουν. Ο στόχος είναι να προσαρμόζεται το μέσο στον άνθρωπο. Για έναν μπορεί να είναι η βιντεοκλήση.Για άλλον, η σταθερή τηλεφωνική συσκευή. Για έναν τρίτο, μια προσωπική επίσκεψη που έχει προγραμματιστεί με τρόπο ώστε να μη μοιάζει με γρήγορη επιθεώρηση του σπιτιού.
Η φροντίδα δεν πρέπει να πέφτει σε έναν μόνο άνθρωπο
Σε αρκετές οικογένειες, η ευθύνη της επικοινωνίας ή της πρακτικής βοήθειας καταλήγει αυτονόητα σε ένα μέλος. Αυτό μπορεί να δημιουργήσει κούραση και παράπονα. Μια πιο λειτουργική προσέγγιση είναι να συμφωνούν όλοι τι μπορούν πραγματικά να προσφέρουν: ποιος τηλεφωνεί, ποιος αναλαμβάνει μια μετακίνηση, ποιος βοηθά με μια ηλεκτρονική διαδικασία και πότε χρειάζεται επαγγελματική υποστήριξη.
Σημαντικό είναι και το δικαίωμα του μεγαλύτερου ανθρώπου να αποφασίζει για τη δική του καθημερινότητα. Η βοήθεια δεν πρέπει να προσφέρεται σαν εντολή ούτε να παρουσιάζει κάθε άνθρωπο μεγαλύτερης ηλικίας ως εξ ορισμού αδύναμο.
Ο ρόλος της γειτονιάς και της μικρής πόλης
Ένας φίλος για περπάτημα, μια δραστηριότητα σε σύλλογο, μια τοπική ομάδα ή μια συχνή συνάντηση για καφέ προσφέρουν επαφές που δεν μπορεί να υποκαταστήσει η οικογένεια από μακριά. Τα δημοτικά προγράμματα και οι κοινωνικές υπηρεσίες, όπου είναι διαθέσιμα, μπορούν
επίσης να υποστηρίξουν ανθρώπους που χρειάζονται επιπλέον βοήθεια.
Ο ΠΟΥ αναγνωρίζει ότι οι ποιοτικές κοινωνικές σχέσεις συνδέονται με την υγεία και την ευημερία. Γι’ αυτό η συζήτηση για τις ανθρώπινες σχέσεις στην καθημερινότητα δεν είναι απλώς θέμα καλών προθέσεων. Αφορά τον τρόπο που σχεδιάζουμε κοινότητες, υπηρεσίες και ευκαιρίες συμμετοχής για όλες τις ηλικίες.
Η ερώτηση που αλλάζει τη συζήτηση
Αντί για ένα ακόμη «είσαι καλά;», ίσως αξίζει να ρωτήσουμε: «Τι θα ήθελες να κάνουμε μαζί την επόμενη φορά που θα βρεθούμε;» Η απάντηση μπορεί να είναι μια βόλτα, μια δουλειά που έμεινε πίσω ή απλώς δύο ώρες χωρίς να κοιτάμε το ρολόι.
Η απόσταση παραμένει πραγματική. Δεν εξαφανίζεται με μια εφαρμογή ή ένα οργανωμένο ημερολόγιο. Μπορεί, όμως, να γίνει λιγότερο βαριά όταν οι σχέσεις συντηρούνται με σεβασμό, χρόνο και αμοιβαιότητα — όχι μόνο με την επόμενη υπενθύμιση στο κινητό.
Συντάκτης: Κωνσταντίνος Τζώρτζογλου · Premiumweb.gr

















