Ο ήρωας του Νίκου Καζαντζάκη «Αλέξης Ζορμπάς» θεωρείται ίσως ένας από τους σημαντικότερους λογοτεχνικούς χαρακτήρες. Δεν ήταν, όμως, απλώς ένας μυθιστορηματικός ήρωας, δεν ήταν αποκύημα της φαντασίας του Καζαντζάκη αλλά πρόσωπο υπαρκτό, που έζησε στην περιοχή της Μάνης, την ίδια περίοδο που έζησε και ο συγγραφέας και το πραγματικό του όνομα ήταν Γιώργης.

Ο Ζορμπάς έζησε στη Μάνη εκμεταλλευόμενος τα ορυχεία της Πραστοβάς, κοντά στη Στούπα Μεσσηνίας, ενώ ιδιοκτήτης ήταν ο μεγάλος συγγραφέας (Ο Καζαντζάκης αγόρασε το μεταλλείο της Πραστοβάς). Είναι, βέβαια, πολύ πιθανό η πρώτη συνάντηση των δύο να έγινε το 1915 όταν ο Ζορμπάς βρέθηκε στο Άγιο Όρος, στο οποίο βρισκόταν ο Καζαντζάκης μαζί με τον Άγγελο Σικελιανό για «πνευματική άσκηση», όπως έλεγαν. Πιθανολογείται ότι συμφώνησαν να ταξιδέψουν στη Μάνη για να δουλέψουν το ορυχείο λιγνίτη.

Ο τόπος αυτός αποτέλεσε, λοιπόν, τον χώρο γνωριμίας για δύο πρόσωπα που έμελλε από τότε να διαγράψουν μια… κοινή πορεία, όχι στη ζωή, αφού οι δρόμοι τους χώρισαν, αλλά στη σκέψη όλων μας.

Τους συνέδεσε μια βαθιά φιλία και έτσι ο Νίκος Καζαντζάκης εμπνεύστηκε και έγραψε το μυθιστόρημα «Βίος και πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά». Κάποια από τα λόγια του μεγάλου Έλληνα συγγραφέα για τον Ζορμπά: «…κι ο Ζορμπάς με έμαθε να αγαπώ τη ζωή και να μην φοβάμαι τον θάνατο».

“Πολλές φορές πεθύμησα να γράψω το βίο και την πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά, ενός γέρου εργάτη πού πολύ αγάπησα. Στη ζωή μου, οι πιο μεγάλοι μου ευεργέτες στάθηκαν τα ταξίδια και τα όνείρατα· από τους ανθρώπους, ζωντανούς και πεθαμένους, πολύ λίγοι βοήθησαν τον αγώνα μου. Όμως, αν ήθελα να ξεχωρίσω ποιοι άνθρωποι άφησαν βαθύτερα τ’ άχνάρια τους στην ψυχή μου, ίσως να ξεχώριζα τρεις τέσσερεις: τον ‘Όμηρο, τον Μπέρξονα, το Νίτσε και τον Ζορμπά”.

Την ιστορία της φιλίας τους και της σχέσης που υπήρχε μεταξύ τους ο Καζαντζάκης τη μετατόπισε από τη Μάνη στην Κρήτη, την πατρίδα του. Ο πραγματικός Ζορμπάς, έγινε, έτσι, κάποιος “άλλος”. Η Μάνη έγινε Κρήτη, ο Γιώργης έγινε Αλέξης και ο αληθινός Ζορμπάς ένας μυθιστορηματικός χαρακτήρας και κυρίως ένας καζαντζακικός ήρωας.

Δείτε το απόσπασμα από την ταινία με πρωταγωνιστή τον Άντονι Κουίν:

Κάποιες πληροφορίες αντλήθηκαν από το βιβλίο του Γιάννη Αναπλιώτη, “Ο αληθινός Ζορμπάς και ο Νίκος Καζαντζάκης”, εκδ. Δίφρος, Αθήνα 1960. 

INDEVIN Creative Agency