Σήμερα, 14 Σεπτεμβρίου, είναι η Ημέρα Εθνικής Μνήμης της Γενοκτονίας των Ελλήνων της Μικράς Ασίας από το Τουρκικό Κράτος. Η συγκεκριμένη ημέρα καθιερώθηκε με ομόφωνη απόφαση της Βουλής των Ελλήνων στις 24 Σεπτεμβρίου 1998 και τιμάται κάθε χρόνο.
Εμπνευστές της συγκεκριμένης πρωτοβουλίας ήταν οι βουλευτές με μικρασιατική καταγωγή: Γιάννης Καψής, Γιάννης Διαμαντίδης και Γιάννης Χαραλάμπους, οι οποίοι κατέθεσαν τη σχετική πρόταση νόμου στις 12 Μαΐου 1997.
Σκοπός της ημέρας είναι η υπενθύμιση των δραματικών γεγονότων της γενοκτονίας και του ξεριζωμού των Ελλήνων της Μικράς Ασίας από τους Τούρκους, αποτέλεσμα των οποίων ήταν η μετατροπή των Ελλήνων της Μικράς Ασίας σε έναν λαό προσφύγων και διασποράς.
Στην εισηγητική έκθεση συγκεκριμένα αναφέρεται: “Είναι ανάγκη να καθιερωθεί μια μέρα μνήμης αυτής της γενοκτονίας για να μνημονεύουμε τα θύματα, για να προνοούμε για το μέλλον, για να νοιαστούμε γι αυτή την τεράστια εθνική και πολιτιστική παρακαταθήκη, που τείνει να χαθεί στο βωμό των πολιτικών σκοπιμοτήτων… Για να υπάρξει σεβασμός στην ιστορική μνήμη. Για να καταδικαστούν οι ευρωπαϊκής έμπνευσης και τουρκικής εκτέλεσης θηριωδίες που καθιέρωσαν στον αιώνα μας τη λογική των εθνικών εκκαθαρίσεων, που παρά τα όσα θα πίστευε κανείς την είδαμε να ξαναζωντανεύει στις μέρες μας. Για να απαξιωθούν για το μέλλον τέτοιες πολιτικές. Για να σωθεί η μνήμη των αδελφών μας που αποτέλεσαν θύματα της τουρκικής θηριωδίας…”
Ο όρος “γενοκτονία” υιοθετήθηκε λίγο πριν τη δίκη της Νυρεμβέργης το 1945, όταν δικάστηκε η ναζιστική ηγεσία για τα εγκλήματα πολέμου που είχε διαπράξει. Πριν από τον συγκεκριμένο όρο υπήρχε ο όρος “Εγκλήματα κατά της Ανθρωπότητας”. Ως όρος, η γενοκτονία σημαίνει τη μεθοδική εξολόθρευση, ολική ή μερική, μιας εθνικής, φυλετικής ή θρησκευτικής ομάδας. Πρόκειται για ένα πρωτογενές έγκλημα, το οποίο δεν έχει συνάρτηση με πολεμικές συγκρούσεις. Ωστόσο, η απόδοση του όρου για μια συγκεκριμένη ενέργεια, οργανωμένου χαρακτήρα, ενέχει υποκειμενικά κριτήρια και τα τελευταία χρόνια έχει προκαλέσει αρκετές φορές διάσταση απόψεων.
