Το άγχος είναι μια δυσάρεστη συναισθηματική κατάσταση που περιλαμβάνει αισθήματα τάσης, φόβου ή ακόμα και τρόμου σε ένα μελλοντικό κίνδυνο η πηγή του οποίου είναι κατά ένα μεγάλο ποσοστό άγνωστη ή μη αναγνωρίσιμη. Ένα άτομο που βιώνει άγχος, ζει νιώθοντας μια συνεχή ένταση και ανησυχία στην καθημερινότητα του. Κατά μία έννοια κάποιος με άγχος συνεχώς έχει την αίσθηση ότι θα του συμβεί κάτι στο μέλλον το οποίο δεν θα μπορέσει να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά. Ο φόβος του αυτός δεν έχει πρόσωπο. Δεν είναι κάτι συγκεκριμένο αυτό που φοβάται ότι θα του συμβεί.

Ο άνθρωπος που διακατέχεται από άγχος δεν αντιλαμβάνεται τον κόσμο σαν ένα ασφαλές μέρος αλλά σαν ένα μέρος που εγκυμονεί κινδύνους και απρόβλεπτες καταστάσεις. Αυτό, βέβαια, πολλές φορές δεν του είναι συνειδητό. Συνήθως αποδίδει το άγχος του καθαρά σε εξωτερικούς παράγοντες.

Στο σώμα το άγχος εκδηλώνει πλήθος ψυχοσωματικών συμπτωμάτων όπως ταχυκαρδίες, προβλήματα πεπτικού συστήματος και συχνούς πονοκεφάλους. Άλλα συμπτώματα άγχους, περιλαμβάνουν ψυχοκινητική ανησυχία, δυσκολία στη κατάποση, ξηροστομία, τρέμουλο, πλάκωμα στο στήθος, δυσκολία στην αναπνοή, μυική ένταση και προβλήματα συγκέντρωσης. Ένας άνθρωπος που υποφέρει από άγχος κουράζεται εύκολα, είναι ευερέθιστος και έχει προβλήματα με τον ύπνο του. Μπορεί να ξυπνά μες τη νύχτα ή να έχει πρόβλημα στο να αποκοιμηθεί λόγω της μεγάλης έντασης που νιώθει.

Το χρόνιο άγχος επιβαρύνει και έχει άμεσες επιπτώσεις στο καρδιαγγειακό, το ανοσοποιητικό και το νευρικό μας σύστημα. Επίσης, μπορεί να εκδηλωθεί με ψυχοσωματικά συμπτώματα όπως άσθμα, δερματικά προβλήματα, υπέρταση, προβλήματα καρδιάς και χρόνια κόπωση. Ας μη ξεχνάμε άλλωστε και τις παράπλευρες επιπτώσεις του άγχους: κάποιος με άγχος τείνει να καπνίζει περισσότερο και να πίνει περισσότερα αλκοόλ που σίγουρα κάθε άλλο παρά καλό κάνουν σε έναν ήδη καταπονημένο οργανισμό.

Δυστυχώς, είναι δύσκολο για κάποιον που το άγχος και η ανησυχία του έχει γίνει πλέον τρόπος ζωής, να βγει εύκολα από αυτήν τη δίνη. Ο ίδιος πολλές φορές πιστεύει λανθασμένα ότι με το να σκέφτεται συνέχεια τα προβλήματα που έχει στο παρόν ή που θα έχει στο μέλλον, παίρνει τον έλεγχο πάνω σε αυτά. Κάτι που δυστυχώς δεν είναι αλήθεια. Ανησυχώντας συνεχώς για τα προβλήματα μας δεν επιλύουμε κάτι, αντιθέτως γινόμαστε έρμαιο αυτών και συνεπώς κάνουμε τη ζωή μας ακόμα πιο δύσκολη.

Όταν έχω άγχος είναι επειδή ζω στο μέλλον. Όταν έχω κατάθλιψη είναι επειδή ζω στο παρελθόν.

Το παθολογικό άγχος μπορεί να πάρει διαφορετικές μορφές ανάλογα τον άνθρωπο και το ψυχολογικό του προφίλ. Μπορεί να εκδηλωθεί σε μορφή μια συγκεκριμένης φοβίας, σε κρίση πανικού, σε ιδεοψυχαναγκαστικές συμπεριφορές, σε αγοραφοβία, σε υποχονδρίαση και τέλος σε άλλες ψυχικές διαταραχές σχετιζόμενες με στρες.

Το άγχος, επίσης, σε πολλές περιπτώσεις σχετίζεται άμεσα με την κατάθλιψη. Όταν καθημερινά κάποιος βιώνει άγχος σε μεγάλο βαθμό, στερείται την ευκαιρία να υλοποιήσει στόχους και να φέρει εις πέρας τις καθημερινές του υποχρεώσεις. Με τον καιρό κάποιος με μεγάλο άγχος δεν ανταπεξέρχεται επιτυχώς στην καθημερινότητα του και διαμορφώνει έτσι σιγά σιγά σκέψεις αναξιότητας για τον εαυτό του που σταδιακά τον οδηγούν στα καταθλιπτικά συναισθήματα.  Η εξαντλητική φύση του άγχους εξουθενώνει το σώμα και καθώς δεν υπάρχει η απαιτούμενη ενέργεια για να ζει κάποιος με πληρότητα τη ζωή του, βυθίζεται ακόμα περισσότερο στην κατάθλιψη.

Στην αντιμετώπιση του άγχους πρώτα από όλα χρειάζεται να συνειδητοποιήσουμε ότι το να σκεφτόμαστε με τρόμο όλα αυτά που μπορούν να πάνε στραβά, δε μας βοηθά σε τίποτα. Το μέλλον κανείς δεν ξέρει πώς θα εξελιχθεί. Άλλωστε αλλάζουμε και εμείς οι ίδιοι. Αυτά που είναι σημαντικά για εμάς σήμερα, μπορεί σε ένα χρόνο από τώρα να μην τα σκεφτόμαστε καν. Καινούριες ευκαιρίες και καταστάσεις παρουσιάζονται εκεί που δεν το περιμένουμε. Ίσα ίσα που το άγχος δρα σαν καταλύτης στην καθαρότητα σκέψης που χρειαζόμαστε, για να βρούμε τις πρακτικές λύσεις όταν πραγματικά θα χρειαστεί να τις ψάξουμε.

Επίσης, στην αντιμετώπιση του άγχους βοηθά η σωματική άσκηση και η σωστή διατροφή. Ο στόχος εδώ είναι να εκτονωθεί ο οργανισμός και να απελευθερωθούν οι χημικές ουσίες που θα συνδράμουν στο συναίσθημα της ευεξίας και χαλάρωσης. Επιπλέον, η σωστή διατροφή και η άσκηση θα δυναμώσουν το ανοσοποιητικό μας σύστημα. Η εγκαθίδρυση μιας καλής ρουτίνας ύπνου θα βοηθήσει ώστε να χαλαρώσει το ταλαιπωρημένο νευρικό μας σύστημα.

Για το άγχος μας καλό είναι να μιλάμε σε φίλους και σε ανθρώπους που εμπιστευόμαστε, ώστε να εκτονωθούμε εκφράζοντας το. Εξηγώντας σε φίλους αυτά που μας απασχολούν χαλαρώνουμε, καταλαβαίνουμε καλύτερα τον εαυτό μας και συνάμα θεμελιώνουμε ένα υποστηρικτικό περιβάλλον. Στις περιπτώσεις όπου το άγχος πλέον είναι παθολογικό, καλό είναι να αναζητηθεί η βοήθεια ενός ειδικού.

Αντικειμενικά προβλήματα υπάρχουν και σίγουρα δεν είναι λίγα στους καιρούς που ζούμε. Το άγχος όταν αυτό δεν είναι παθολογικό είναι ένα δώρο για εμάς, γιατί μας βοηθά να βρισκόμαστε σε εγρήγορση ώστε να αντιμετωπίζουμε αποτελεσματικότερα τα προβλήματα και τις καταστάσεις που προκύπτουν στην καθημερινότητα μας. Όταν το άγχος γίνεται παθολογικό, όμως, μας εμποδίζει να υλοποιήσουμε τους καθημερινούς μας στόχους. Αποτελεί εμπόδιο στο να μπορέσουμε να κάνουμε τα απαραίτητα βήματα για να πραγματοποιήσουμε τα όνειρα μας και κλέβει κάτι από την πίστη στον εαυτό μας.

Χαριέττα Λιακάκη

Συμβουλευτική Ψυχολόγος MSc

 Ψυχοθεραπεύτρια

Καλαμάτα

www.chariettaliakaki.gr

Ελλαδικό
Η Χαριέττα Λιακάκη είναι ψυχολόγος με σπουδές στη Μεγάλη Βρετανία και μάστερ επιστημών (MSc) στη Συμβουλευτική Ψυχολογία. Έχει κάνει επιπλέον μετεκπαίδευση στην προσέγγιση ψυχοθεραπείας Γκεσταλτ και είναι ειδικευμένη στις θεραπείες ψυχικού τραύματος EMDR, Brainspotting και CRM. Στην Καλαμάτα διατηρεί ιδιωτικό γραφείο. Άρθρα της στο Kalamata IN δημοσιεύονται κάθε δεύτερη Δευτέρα.