Οι περισσότεροι γονείς ελπίζουν ότι τα παιδιά τους, στην ενήλικη ζωή τους, θα έχουν ένα καλύτερο μορφωτικό, οικονομικό και επαγγελματικό επίπεδο, από αυτούς. Μέσα σε αυτές τις προσδοκίες που έχουν οι γονείς για τα παιδιά τους είναι, άραγε, και να αποκτήσουν συνήθειες και δεξιότητες πιο ενεργών πολιτών; Και κατά πόσο είναι οι ίδιοι ενεργοί πολίτες, με ενδιαφέρον για τη συλλογική δράση και την αειφόρο ανάπτυξη; Πόσο σημαντικό θεωρείται σήμερα να δημιουργήσουμε υπεύθυνους καταναλωτές και ενεργούς πολίτες βιώσιμων κοινοτήτων και πόλεων;
Η τυπική εκπαίδευση διαδραματίζει πολύ σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη περιβαλλοντικής συνείδησης. Είμαστε στο τελευταίο έτος της Δεκαετίας των Ηνωμένων Εθνών για την Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη και οι σημερινοί νέοι είχαν μεγαλύτερη έκθεση σε περιβαλλοντικά θέματα στο σχολείο από τις προηγούμενες γενιές. Ταυτοχρόνως, οι νέοι απορροφούν πληροφορίες σχετικά με το περιβάλλον μέσω των παραδοσιακών και των κοινωνικών μέσων μαζικής ενημέρωσης.
Ωστόσο, από την άποψη της διαμόρφωσης συνηθειών και συμπεριφορών, η άτυπη “πώς να” μάθηση που συμβαίνει από το γονέα στο παιδί, στην καθημερινή οικογενειακή ζωή είναι πολύ πιο σημαντική. Τα παιδιά μιμούνται τους γονείς, τους θεωρούν αυθεντίες και αναπαράγουν αυτό το πρότυπο που είναι και το πιο οικείο. Από το αν θα σβήσουν τα φώτα ή όχι, αν θα αφήνουν το νερό της βρύσης να τρέχει, από το τι προϊόντα καταναλώνουν και γιατί, μέχρι και για το πώς χρησιμοποιούν το αυτοκίνητο ή κάνουν ανακύκλωση.
Οι λόγοι για τις επιλογές αυτές ενδέχεται να μην έχουν να κάνουν με τις περιβαλλοντικές ανησυχίες του γονέα, αλλά όπως και να’ χει οι γονικές συνήθειες ασκούν σημαντική επίδραση στις περιβαλλοντικές στάσεις και συμπεριφορές των παιδιών! Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι για τα παιδιά είναι πιο κοινωνικά αποδεκτό και βολικό να αντιγράψουν παρατηρούμενες δράσεις, αντί να σχηματίσουν τις δικές τους απόψεις.
Αλλά να δούμε και το θέμα από την άλλη πλευρά- τι γίνεται με την υποτιθέμενη δύναμη των καταναλωτών των παιδιών; Γνωρίζουμε από έρευνες και από προσωπική εμπειρία ότι τα παιδιά έχουν σημαντική ισχύ, όταν πρόκειται να αποφασιστεί με τι θα γεμίσει το καροτσάκι για τα ψώνια, πού θα πάει διακοπές η οικογένεια, κλπ. Αλλά τι γίνεται, όταν πρόκειται για περιβαλλοντικά θέματα – ωθούν οι νέοι πραγματικά τους γονείς τους να ενεργούν με βιώσιμο τρόπο;
Υπάρχουν πολύ λίγες ενδείξεις ότι τα παιδιά χρησιμοποιούν την «εξουσία» τους με αυτό τον τρόπο. Τα παιδιά και οι έφηβοι έχουν πολύ θετική στάση όταν πρόκειται για την προστασία του περιβάλλοντος, αλλά όταν πρόκειται να δράσουν, προτιμούν να καλυφθούν από τις επιλογές των γονιών τους.
Εν κατακλείδι, από έρευνες που έχουν γίνει, φαίνεται ότι οι γονείς και η συμπεριφορά των παιδιών τους είναι παρόμοια – είτε για καλό είτε για κακό!
Φυσικά, οι διαφορές στην περιβαλλοντική δράση μεταξύ των γενεών είναι εν μέρει συνδεδεμένη με το στάδιο της ζωής. Έτσι (ευτυχώς!), πολλοί νέοι άνθρωποι θα κάνουν πιο βιώσιμες επιλογές καθώς ωριμάζουν, με νέες προτεραιότητες και εμπειρίες και αυτές οι επιλογές αργότερα στη ζωή τους, πιθανό να αποτελέσουν τη βάση για την ανάπτυξη πιο «αειφορικών» επιλογών στις μετέπειτα γενεές.
Μαρία Μπαλάσκα
