Συνάντηση ξεχωριστών προσωπικοτήτων του ελληνικού θεάτρου σε έναν ιδιαίτερο χώρο που θα μας μεταφέρει στο κλίμα μιας αρχαίας τραγωδίας…
Ο Φιλοκτήτης του Σοφοκλή, υπό τις σκηνοθετικές οδηγίες του ταλαντούχου Kώστα Φιλίππογλου, ανεβαίνει με πρωταγωνιστές τον Μιχαήλ Μαρμαρινό, τον Κωνσταντίνο Μαρκουλάκη, τον Αιμίλιο Χειλάκη και άλλους σημαντικούς συντελεστές, ταξιδεύοντας στην Ελλάδα για αυστηρά περιορισμένο αριθμό παραστάσεων.
Εμείς θα έχουμε την ευκαιρία να απολαύσουμε την πολυσυζητημένη παράσταση στο Στάδιο της Αρχαίας Μεσσήνης σήμερα, Παρασκευή 11 Ιουλίου στις 21:15.
Η υπόθεση της τραγωδίας είναι η εξής:
Πηγαίνοντας για την Τροία οι Έλληνες σταθμεύουν στη Λήμνο. Εκεί ένα φίδι δάγκωσε τον Φιλοκτήτη και έμεινε οριστικά ανάπηρος. Παρά τις ικεσίες του, τον εγκατέλειψαν μόνο του στο ακατοίκητο νησί. Κάποιος χρησμός, όμως, θέλει την Τροία να αλώνεται με τα τόξα του Ηρακλή που κατέχει ο Φιλοκτήτης. 0 Οδυσσέας πείθει τον Νεοπτόλεμο να βοηθήσει στην εξαπάτηση του Φιλοκτήτη. Τον συμβουλεύει να κερδίσει αρχικά την εμπιστοσύνη του με ψεύτικες διηγήσεις και στη συνέχεια να του αποσπάσει τα όπλα. Ο Νεοπτόλεμος υπόσχεται στον Φιλοκτήτη πως θα τον φέρει στην Ελλάδα με τους ναύτες του (χορός). Βλέποντας όμως την τραγική κατάντια του, συμπονεί τον Φιλοκτήτη, μετανιώνει που τον εξαπάτησε και είναι έτοιμος, παρά τις αντιρρήσεις του Οδυσσέα, να πάει με τον Φιλοκτήτη στην Ελλάδα. Ο Φιλοκτήτης νιώθει για δεύτερη φορά πικρότατα γελασμένος, αναγνωρίζει όμως το ήθος του νεαρού, όταν του ξαναδίνει τα όπλα. Τελικά εμφανίζεται ο Ηρακλής (σαν από μηχανής θεός) και τους συστήνει να πάνε στην Τροία χωρίς αργοπορία, γιατί πρέπει να πληρωθεί ο χρησμός που θέλει την άλωσή της, ενώ στο δρόμο θα στείλει τον Ασκληπιό, που θα δώσει τέλος στις πληγές του Φιλοκτήτη. Συγκινημένος ο Φιλοκτήτης αποχαιρετά το άγριο τοπίο με το οποίο συμβίωσε 10 χρόνια.
Εμείς μιλήσαμε με τον Αιμίλιο Χειλάκη που υποδύεται τον Νεοπτόλεμο:
Α.Χ.: Αυτή η παράσταση σχεδόν μεταφυσικά ήρθε και μας βρήκε. Δεν έχει σημασία το ποιος ή το πώς…το θέμα είναι ότι συμβαίνει η παράσταση. Γιατί οι παραστάσεις είναι συμβάντα. Όπως είναι συμβάν το γεγονός ότι θα πραγματοποιηθεί η παράσταση στον αρχαιολογικό χώρο της Αρχαίας Μεσσήνης. Οι παραστάσεις είναι οι λόγοι για να ξαναβρεθούμε με ιδέες, με χώρους, γιατί η αρχαία τραγωδία ούτως ή άλλως συνδέεται πάρα πολύ με τα ανοιχτά θέατρα και τι καλύτερο από το να βρεθείς σε έναν αρχαιολογικό χώρο σαν την Αρχαία Μεσσήνη! Αυτά λοιπόν τα συμβάντα με έναν τρόπο έρχονται και μας βρίσκουν και εμείς τα ακολουθούμε.
Νεοπτόλεμος < νέος + πτόλεμος (πόλεμος), ο νεαρός πολεμιστής, που είναι νέος στη μάχη
Α.Χ.: Όταν με ρωτάνε πώς παίζω έναν συγκεκριμένο ρόλο, απαντώ πολλές φορές πως οι ηθοποιοί δεν παίζουμε το ρόλο, αλλά το κείμενο, την ιστορία η οποία ενέχει το ρόλο. Αν λοιπόν ακολουθηθεί αυτή η ιστορία με έναν κοινό σκοπό και έναν κοινό τρόπο, οι ρόλοι ακούγονται και ανθίζουν μέσα από το πώς έχουν γραφτεί ούτως ή άλλως από το Σοφοκλή και μεταφραστεί από το Γιώργο Μπλάνα.
Στο αρχαίο έργο κυρίως αντιτίθενται δύο ηθικές· η ηθική του δόλου με την ηθική της ευθύτητας.
Α.Χ.: Αυτά τα κείμενα τα μεγάλα, είναι έργα-ποιήματα, δεν είναι μόνο θεατρικά έργα. Αυτά τα ποιήματα δεν έχουν ούτε τόπο ούτε χρόνο. Είναι άχρονα και γι αυτό ακριβώς μπορεί να είναι και σύγχρονα, γιατί ακόμα και τον καιρό που ανέβηκε αυτή η τραγωδία μιλούσε για έναν μύθο ήδη εκατοντάδων χρόνων που διαχειρίστηκε ο Σοφοκλής για να κάνει την τραγωδία.
Φιλοκτήτης, Ηρακλής, Οδυσσέας. Ήρωες, θύματα, θεοί και άνθρωποι. Πρόσωπα συμπαγή, απόλυτα πεπεισμένα πως καθένα έχει το δίκιο με το μέρος του, πάντα πρόθυμα να επαναληφθούν και να επαναλάβουν τα λάθη τους. Άνθρωποι οχυρωμένοι πίσω από τον οίκτο για τον ίδιο τον εαυτό τους. Σπατάλησαν μια ολόκληρη ζωή καμαρώνοντας για όσα υπέφεραν και τώρα περιφέρουν τις παλιές πηγές τους σαν παράσημα… (Seamus Heaney)
Α.Χ.: Το να μιλάς για την ηθική και το συμφέρον είναι μια αναρώτηση που διαρκώς μας περιτριγυρίζει στη ζωή μας. Είμαστε διαρκώς σε ένα μικρό βάσανο: «Τι να κάνω; Πώς μπορώ να κινηθώ; Να κρατήσω την ηθική μου ή να κάνω αυτό που είμαι υποχρεωμένος να κάνω; Ο σκοπός αγιάζει τα μέσα;» Πάντα είμαστε σε αυτές τις αναρωτήσεις που δεν ξέρουμε πώς να τις απαντήσουμε. Και αυτά τα μεγάλα κείμενα ξαναβάζουν τις ερωτήσεις μέσα μας. Δεν απαντάνε στις ερωτήσεις. Με ένα τρόπο μας δίνουν ένα σκαλοπάτι για να πλησιάσουμε τη γνώση, την αυτογνωσία, να καταλάβουμε σε ποια μεριά – θέση είμαστε εμείς, αν είμαστε στο συμφέρον ή στην ηθική, αν μας αρέσει να είμαστε στο συμφέρον ή στην ηθική ή αν θέλουμε να πάμε στο αντίπαλο στρατόπεδο. Αυτές είναι οι ερωτήσεις που μας γεννώνται και πρέπει εμείς να απαντήσουμε. Και αυτό είναι η μεγάλη χαρά να ασχολείσαι με αυτά τα κείμενα και με άξιους συνεργάτες για να τα προασπίσεις.
Στην πολιτική, η νίκη είναι πάνω από όλα και ο σοφός πολιτικός μεταχειρίζεται όλα τα μέσα που έχει στη διάθεσή του για να επιτευχθούν οι στόχοι του και να κερδίσει τον πόλεμο. Η προσωποποίηση αυτού του τρόπου σκέψης είναι ο πολυμήχανος αλλά και απατεώνας Οδυσσέας.
Α.Χ.: Το κοινό που θα παρακολουθήσει την παράσταση στην Αρχαία Μεσσήνη και σε κάθε αρχαίο θέατρο με έναν τρόπο συνδέεται με κάτι το οποίο το ξεπερνάει. Πηγαίνεις και κάνεις παραστάσεις σε χώρους που τους ανήκει, σχεδόν, αυτός ο λόγος. Πάντα σε αυτές τις παραστάσεις είναι σαν να δίνεις σε έναν άνθρωπο τη δυνατότητα να ξανασκεφτεί κάποια πράγματα, σχεδόν στο φυσικό τους χώρο. Όταν αφήνεσαι σε αυτό που σου συμβαίνει -γιατί η παράσταση είναι συμβάν- θα ακουστεί και ο λόγος, θα ακουστεί και ο προβληματισμός στο φυσικό του χώρο…
Ο Νεοπτόλεμος, γιος του Αχιλλέα, γενναίος και δίκαιος ήρωας, απόγονος που αρμόζει σε έναν τόσο σπουδαίο πατέρα, πρεσβεύει την τιμή και την δικαιοσύνη και θεωρεί πως το καλό δεν είναι καλό αν δε γίνεται με καλό τρόπο. Ο σκοπός δεν αγιάζει τα μέσα για τον Νεοπτόλεμο, αλλά η δικαιοσύνη είναι αυτή που πρέπει να καθορίζει τη συμπεριφορά των ηρώων ακόμα και αν το αποτέλεσμα είναι η ήττα.
Α.Χ.: Τι είναι αρχαίο και τι είναι σύγχρονο; Δεν υπάρχει τίποτα πιο σύγχρονο από τον Σοφοκλή και τον Ευριπίδη, τον Σαίξπηρ, τον Μολιέρο. Για να επιβιώνουν αυτά τα έργα 2.500 χρόνια, 400, 500 χρόνια σημαίνει πως είναι πάρα πολύ μεγάλα και… εντός εισαγωγικών επιβιώνουν. Γιατί ακριβώς είναι άχρονα και μιλάνε πάντα για το σήμερα.
Ο Νεοπτόλεμος προτιμάει μια ήττα στην οποία θα έχει ενεργήσει σύμφωνα με την αίσθησή του περί δικαιοσύνης, παρά μια νίκη για την οποία θα έχει καταπατήσει τις αρχές του.
Α.Χ.: Το θέμα είναι να συμβαίνει θέατρο.
Μα συ αγροίκος, δεν παίρνεις από λόγια
……………………..
Κι αν σ’ απόδιωξαν, αν θα σε σώσουν κοίτα (Νεοπτόλεμος)
Τέλος, ο ηθοποιός μας μίλησε για τα επαγγελματικά του σχέδια. Τον χειμώνα θα είναι σε μια παράσταση στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά, σε σκηνοθεσία του θεατρικού Νίκου Μαστοράκη, στα «Κόκκινα Φανάρια» του Γαλανού που είναι γνωστά από την κινηματογραφική ταινία.
